4. Sınıf Sosyal Bilgiler Milli Mücadele Dönemi Konu Anlatımı

1. DÜNYA SAVAŞI

Mustafa Kemal, askerî okullardaki eğitimini tamamladıktan sonra 1905 yılında ordudaki görevine başladı. O dönemde Osmanlı Devleti büyük tehditlerle karşı karşıya bulunuyordu. Sömürgeci Avrupa devletleri Osmanlı topraklarını paylaşma konusunda anlaşmışlardı. Bu amaçla 1. Dünya savaşı iki devlet grubu oluşmuştur. Bunlar:
İtilaf Devletleri (Anlaşma – Müttefikler):Fransa, İngiltere, Rusya ve İtalya(sonradan ayrıldı ve yerine Yunanistan geçti)

İttifak Devletleri (Bağdaşma): Almanya, Avusturya – Macaristan Devleti, İtalya, Osmanlı Devleti, Bulgaristan
1914’ten 1918 yılına kadar süren Birinci Dünya Savaşı’nda da çeşitli cephelerde görevler üstlendi (Kafkas, Çanakkale, Suriye ve Filistin Cephesi’nde savaşmıştır.) Çanakkale Cephesi’nde kazandığı zaferden dolayı halk arasında “Anafartalar Kahramanı” olarak tanındı.

Osmanlı Devleti 30 Ekim 1918’de imzaladığı Mondros Ateşkes Anlaşması’yla bağımsızlığını ve kendini savunma imkânlarını kaybetti. İngiltere, Fransa ve İtalya ateşkes anlaşmasına dayanarak terhis edilen ordumuzun silahlarına el koydu. Limanlarımızı, Demir yollarımızı ve telgrafhanelerimizi denetimleri altına alıp topraklarımızı işgal ettiler.
İngilizler; Musul, Antep, Urfa ve Maraş’ı işgal etmiş, ayrıca Afyon, Eskişehir, Samsun, Merzifon, Batum ve İzmit’e asker çıkartmışlardır.

Fransızlar; Adana ve çevresini işgal etmişlerdir.
İtalyanlar; Antalya ve Konya çevresini işgal etmişlerdir. Daha sonra aralarında çıkan anlaşmazlıktan ötürü işgal ettikleri yerleri Yunanlılara bırakarak ülkemizi terk etmişlerdir.
Yunanlılar; İtilaf Devletleri donanmasının desteğinde 15 Mayıs 1919’da İzmir’i işgal ettiler.

MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ

Mustafa Kemal, 19 Mayıs1919’da Millî Mücadele’yi başlatmak üzere Samsun’a ayakbastı.
Bu amaçla Havza ve Amasya’dan genelgeler yayımlayarak Türk milletine yurdumuzun içinde bulunduğu durumu ve kurtuluş yolunu anlattı. Halktan işgallere karşı protesto mitingleri düzenlemesini ve mücadele etmesini istedi. Başkanı seçildiği Erzurum Kongresi’nde vatanın bölünmez bir bütün olduğunu vurguladı. Sivas Kongresi’nde ise millî cemiyetleri tek çatı altında toplayarak birlik ve beraberliği sağladı.

Mustafa Kemal,seçilen heyet ile Ankara’ya geldi. 23 Nisan 1920’de Büyük Millet Meclisini açtı. Böylece Ankara, Millî Mücadele’nin merkezi hâline geldi. Mustafa Kemal Büyük Millet Meclisi başkanlığına seçilerek Millî Mücadele’nin lideri oldu.

Milli Mücadele Dönemi Konu Anlatımı 4. Sınıf Sosyal Bilgiler

MİLLİ MÜCADELEMİZ
Osmanlı Devleti 1. Dünya Savaşında yenilince Ülkemiz düşmanlar tarafından işgal edildi.

• İngilizler
• Fransızlar
• Yunanlılar
• İtalyanlar
• Ermeniler

İtilaf devletleri adı verilen bu ülkeler yurdumuzda özgürce yaşama hakkını elimizden almak istiyor ve esareti kabul etmemizi bekliyorlardı.
Milletimiz Uzun siren savaşlardan dolayı yorgun ve fakirdi. Ancak düşman vatanımız için bu imkânsızlıkları aşabileceğimizi bilmiyordu.
Düşmanlar yurdumuzu işgal etmeye başlayınca milletimiz harekete geçti. Düşmana ilk kurşunu İzmir’de Hasan Tahsin adındaki gazeteci attı ve şehit edildi.
Milletimiz düşmana karşı Kuvayımilliye (milli kuvvetler) adında birlikler oluşturdu. Bu birlikler imkânsızlıklara rağmen kahramanca mücadele ettiler. Ancak düşmanı yenebilmemiz için milletin gücünü birleştirmesi gerekiyordu. Bunu gerçekleştirmek için Mustafa Kemal harekete geçti. Mustafa Kemal savaşlardaki başarılarıyla tanınan büyük bir komutandı. İstanbul’da arkadaşlarıyla hazırladığı mücadele planını uygulamak için 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı.
Mustafa Kemal ve arkadaşları Havza’ya ve ardından Amasya’yageçti. Buralarda genelgeler yayınladılar.Erzurum ve Sivas’ta kongreler düzenlediler. Halkı birlik içinde mücadele etmeye çağırdılar. Bu kongrelerde Mustafa Kemal seçilerek Milli mücadelenin lideri haline geldi. Daha sonra Ankara’ya gelerek burada Büyük Millet Meclisini kurdu.Milli mücadelede milletimiz askeri, kadını, yaşlısı, çocuğu ile büyük bir mücadele, özveri ve vatanseverlik gösterdi. Milletimiz fakir olmasına rağmen elinde avucunda ne varsa ordunun ihtiyaçları için vermekten çekinmedi. Kadınlar, yaşlılar günlerce süren yolculuklarla kağnılarla cepheye erzak ve mermi taşıdılar.

SAVAŞ DÖNEMİ VE CEPHELER

DOĞU CEPHESİ
• Doğu Anadolu’da Ermeniler milletimize karşı saldırmışlardı. Buradaki ordumuzun başında yine başarılı bir komutan olan Kazım Karabekir vardı. Kazım Karabekir milli mücadelemizin başından beri Mustafa Kemal’le
birlikte hareket etmiştir. Kazım Karabekir’i buraya Büyük Millet Meclisi atamıştı ve Doğu Cephesi komutanı yapmıştı. Ordumuz burada kısa sürede Ermenileri yenerek Kars ve Ardahan’ı kurtardı.

GÜNEY CEPHESİ
• Güney Doğu Anadolu’nun önemli bir bölümünü Fransızlar işgal etmişti. Ermeniler ve Fransızlar birlikte hareket ediyorlardı. Vatansever halkın oluşturduğu kuvayımilliye birlikleri burada Fransızlara unutamayacakları bir ders verdiler. Urfa, Antep ve Maraş’ ta büyük mücadeleler verildi. Sonunda Fransızlar ve Ermeniler topraklarımızdan çekilmek zorunda kaldılar. TBMM Urfa’ya “Şanlı”, Maraş’a “ Kahraman” ve Antep’e “ Gazi “ unvanlarını verdi.

BATI CEPHESİ
• Bu cephede Yunanlılarla mücadele ettik. Burada da kuvayımilliyemiz büyük başarılar elde etti. Bu cephede birçok kadın kahraman erkeklerle birlikte mücadele etti. Yunan ordusu kuvayımilliyenin başarılarına rağmen ilerlemeye devam ediyordu. Bu bölgede bu birlikler birleştirilerek düzenli ordu kuruldu.İsmet Paşa bu cephenin komutanlığına getirildi. İsmet Paşa komutasında ordumuz 1. Ve 2. İnönü Savaşı’nda zafer kazandı.
• Kütahya ve Eskişehir savaşlarında ordumuz yenilince Başkomutan olan Mustafa Kemal ordunun başına geçti. 22 gün ve 22 gece süren Sakarya Meydan Savaşı’nda Yunanlılar ağır bir yenilgiye uğradı. Saldırı sırası milletimize geçmişti. Ordumuzun eksiklerinin giderilmesinden sonra Afyon’da büyük taarruz başladı. Ordumuz Mustafa Kemal’in “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!” emriyle İzmir’e kadar ilerledi. Düşman barış istemek zorunda kaldı. Mudanya Ateşkes Anlaşması ile yurdumuzdan çekildiler. Lozan Barış Anlaşması ile Türkiye’nin sınırları belirlendi ve bağımsız bir devlet olduğu tüm dünyaya kabul ettirildi. On binlerce şehit ve gazi veren milletimiz bu toprakların işgal edilemeyeceğini gösterdi.

MİLLİ MÜCADELE KAHRAMANLARI
Hasan Tahsin: İzmir’de Yunanlılara karşı ilk kurşunu atan gazetecidir.
Şerife Bacı: Cepheye mermi taşırken hava karlanınca mermilere bir şey olmasın diye battaniyesini küçük çocuğunu mermilerin üzerine koyarak onların üzerine ötmüş, kendisi soğuktan donarak ölmüştür.
Kazım Karabekir: Doğu cephesi komutanı
Sütçü İmam: Maraş’ta müezzinlik yapan Sütçü İmamgeçimini süt satarak sağlıyordu. Bir gün 3 kadın ve bohçalarını taşıyan bir erkek çocuğu gören Fransız-Ermeni devriyesinden bir asker ; “Burası artık Türk memleketi değildir. Fransız müstemlekesinde peçe ile gezilmez!” diye bağırıp kadınların peçesini açmak istedi. Kadınlar bu arada bağırarak yardım istediler. Sütçü İmam, yanında bulunan silahı ile ateş açmış ve bir Fransız-Ermeni Lejyoner askerini öldürmüş, bir diğerini de yaralamıştır. Böylecedüşmana ilk kurşunu atıp Kahramanmaraş’taki kurtuluş hareketini başlatan Sütçü İmam olmuştur.
Ali Saip Bey: Urfa’da kuvayımilliyenin liderliğini yapmış bir subaydır. Urfalılarla birlikte Fransızları Urfa’dan çıkarmıştır.
Şahin Bey: Antep’te Kuvayımilliyenin önderliğini yapmıştır. Fransızların şehirdeki askerlerine yardım getirmesini engellemeye çalışmış fakat düşman yeni birlikler göndermiş bu yüzden askerleriyle birlikte şehit düşmüştür.
Gördesli Makbule: Batı cephesinde Eşi Halil Efe ile birlikte bir çatışma sırasında silah arkadaşlarını korumak için öne atılınca başından vurularak şehit oldu.
Erzurumlu Fatma: Eşi ile birlikte 1. Dünya Savaşı’na katıldı. Eşinin şehit olmasından sonra Mustafa Kemal’le konuşarak batı cephesine katıldı.
Fevzi Paşa: Batı Cephesi komutanlığı yapmış, taarruz planını hazırlamıştır. Genelkurmay başkanıyken başarılarından dolayı Mareşal rütbesi verilmiştir.

Selahattin AKMEŞE