Jeopolitik, kültür havzası, coğrafi keşifler, coğrafi konum kavramlarını açıklayınız.

 Jeopolitik, kültür havzası, coğrafi keşifler, coğrafi konum kavramlarını açıklayınız.

Jeopolitik; devletlerin bulundukları bölgenin coğrafi özellikleri ile siyasetleri arasındaki ilişkileri inceleyen bilimdir. Yani jeopolitik bir ülkenin bulunduğu coğrafi bölgenin o ülkenin dış siyasetine kazandırdığı özellikleri inceler. Eğer bir ülke, başka ülkeler için değerli olan özelliklere sahipse bu o ülkeyi önemli yapar. Bir ülkenin diğer ülkeler için önemli olması ise o ülkenin jeopolitik açıdan önemli bir ülke olmasına neden olur.

Örneğin Türkiye sahip olduğu boğazlar nedeniyle uluslararası suyollarının geçtiği bir ülkedir. Bu durum bu suyollarını kullanan ülkeler için önem arz eder. Bu durum Türkiye’yi önemli bir ülke yapar ve sonuçta Türkiye jeopolitik açıdan önemli bir ülke olmuş olur.

Devam Ediyor... Aşağı Kaydırın

Dolayısıyla herhangi bir ülkenin sahip olduğu; yeraltı zenginlikleri, ulaşım yolları üzerindeki konumu, nüfusu, ekonomik ve askeri gücü jeopolitik konumunu belirler.

Kültür havzası; herhangi bir millete ait kültürel değerlerin yayıldığı ve yaşandığı coğrafi alanlara denilir. Örneğin; geçmişten günümüze kadar Orta Asya’dan, Sibirya’ya, Afrika’dan Balkanlar’a ve Kafkaslara kadar yayılan bölge de Türk kültürü egemen olmuştur. Dolayısıyla bu geniş coğrafya Türk kültür havzası olarak adlandırılır.

Günümüzde bu bölgelerde farklı kültürler yer alsa da geçmişten kalan Türk kültürü izleri hala devam etmektedir. Gerek günlük hayat tarzlarında gerekse tarihi yapılarla bu kültür kendini belli etmeye devam etmektedir.

Coğrafi keşifler;  Avrupalıların 15. ve 16. Yüzyıllarda ipek ve baharat yollarına alternatif yeni ticaret yolları bulmak amacıyla başlattığı ve o zamana kadar bilinmeyen yeni okyanus ve kıtaların bulunmasıyla gerçekleşmiş olan keşifleridir.

Henüz sanayinin olmadığı 15. ve 16. Yüzyıllarında en önemli ekonomik faaliyet ticaretti. Bu yüzden ticaret yolları büyük önem arz ediyordu. O dönemin en önemli ticaret yolları ise İpek ve Baharat yollarıydı. Bu ticaret yolları ise Müslüman devletlerin kontrolü altındaydı. Avrupalılar bu ticaret yolarını ele geçirmek için haçlı seferleri düzenlediler. Ancak başaramadılar. Bu yüzden ipek ve baharat yolları yerine Hindistan ve Çin’e ulaşmanın başka yollarını aramaya başladılar. Bu durum yeni ve bilinmeyen okyanus ve karaların, medeniyetlerin bulunmasına yol açtı. İşte bu buluşlara coğrafi keşif denilir.

 

Coğrafi konum; dünya üzerindeki herhangi bir yerin bulunduğu yere denir. Coğrafi konuma kısaca bir noktanın dünya üzerindeki adresi denilebilir. Herhangi bir noktanın dünya üzerinde bulunduğu yeri yani coğrafi konumu iki şekilde ifade edilir. Matematik yani mutlak konum ve özel yani göreceli konum.

Matematik-mutlak konum herhangi bir yerin dünya üzerinde; paralel, enlem, meridyen ve boylam değerleriyle ifade edilen konumudur. Örneğin Türkiye’nin matematik konumu; 360-420 kuzey paralelleri, 260-450 doğu meridyenleridir.

Özel- göreceli konum ise herhangi bir yerin; kara ve kıtalara göre konumu ile yer şekilleri, yükselti, iklim, nüfus, ulaşım, kültür, yerleşme, ekonomi gibi özelliklerini ifade eder.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.