Hidroklorik asit eldesi tepkimesinde H2 gazı derişimi 2 katına çıkarılırsa hız nasıl etkilenir?

Hidroklorik asit eldesi tepkimesinde H2 gazı derişimi 2 katına çıkarılırsa hız nasıl etkilenir? Açıklayınız.

 

Hidrojen ve klor elementlerin oluşan, asidik özelliklere sahip olan HCl molekülü oda koşullarında gaz halde bulunmaktadır. Bu asidin elde edilme formülü ise H2+Cl2 => 2HCl şeklindedir. Bu tepkime ekzotermik olarak gerçekleştiğinden hidroklorik asit elde edilirken ısı açığa çıkar. Ortamın nemli olması ise tepkime hızının artmasına sebep olmaktadır. Tepkime hızı da hepimizin hatırlayacağı gibi k.[X]a.[Y]b bağıntısıyla hesaplanmaktadır. Bu bağıntıda esas olarak alınan giren ürünlerin derişim miktarıdır.

 

HCl elde edilmesi sırasında girenler kısmında H2 ve Cl2 molekülü bulunduğundan, bu moleküllerin derişim artışı tepkime hızını doğrudan etkileyecektir. HCl için k.[H2].[Cl2] bağıntısı kullanılabilir. “k” değeri sabit bir sayı olduğundan hidrojen ve klor elementlerinin derişiminin artması tepkime hızını artırırken, azaltılması da tepkimeyi yavaşlatacaktır. 2 katına çıkarılması ise üzerinde herhangi bir katsayı bulunmadığından tepkime hızını 2 kat oranında artırır. Hız bağıntısı yazılırken giren ürünlerin derişimininden faydalanıldığı gibi basınçları ile yapılabilir. Yeni bağıntıda basınç değeri için kullanılacak hız sabiti değişeceğinden ikisi arasında karşılaştırma doğrudan yapılamaz.

 

Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi tepkime hızını etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Bu faktörlerden bazıları basınç, sıcaklık, derişim ve katalizördür. Bir tepkime üzerinde yer alan basınç kuvveti artırıldığında tepkime hızı artacaktır. Sıcaklığın tepkime hızı üzerindeki etkisi ise doğrudan olmamaktadır. Ortamın sıcaklığının artırılması taneciklerin kinetik enerjisini artırdığından, aktivasyon enerjisini aşan tanecik sayısı da artacaktır. Diğer bir etkisi ise hız sabiti yalnızca sıcaklık etkisiyle değiştirilebildiğinden sıcaklık artışı tepkime hızını artıracaktır.

 

Giren ürünlerin derişiminin artması tepkime hızını artırırken, ürünlerin derişiminin artması tepkime hızına etki etmemektedir. Mekanizmalı tepkimelerde ise sadece en yavaş gerçekleşe tepkime basamağındaki derişim miktarı tepkime hızını etkilemektedir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.