Fransız İhtilali’nin Osmanlı Devleti’ndeki demokratikleşme sürecine etkileri neler olabilir?

Fransız İhtilali’nin Osmanlı Devleti’ndeki demokratikleşme sürecine etkileri neler olabilir?

Fransız İhtilali’nden en çok etkilenen devletlerin başında gelen Osmanlı, bu ihtilalden tek bir yönden etkilenmemiştir. İhtilalin yaydığı fikir akımlarının sonuçları 19. yüzyılın ikinci çeyreğinde görülmeye başlamıştır. Tam bir demokratikleşme adımı olmasa da II. Mahmud tahta geçince ayanlarla imzalanan Sened-i İttifak’ın varlığından da bahsetmek lazımdır. Padişah yetkilerini kısıtlaması açısından önemi olsa da uzun ömürlü olmamıştır. İmzacılarından Alemdar Mustafa Paşa’nın vefatı sonrası, Sened-i İttifak uygulanamamıştır. Demokratikleşme anlamındaki ilk ciddi adımların Tanzimat Fermanı’nda atıldığını görmekteyiz. Bu fermanla birlikte bireyin demokratik hakları ilk kez tanınmıştı. Osmanlı’nın klasik döneminde özellikle de devlet adamları yolsuzluğa bulaşmışsa malları müsadere edilirdi yani devlet tarafından el konulurdu. Özel mülkiyete dokunulamayacağı bu ferman ile ilan edildi. Can ve mal güvenliklerinin temini ve aynı zamanda adil yargıllanmanın da sağlanacağı beyan edildi. Bu haklar, 1856 yılındaki Islahat Fermanı ile daha da genişletildi.

Yine bu yüzyıl içerisinde ortaya çıkmış Genç Osmanlılar Hareketi, Fransız Devrimi’nin yaymış olduğu demokratik fikirlerden etkilenmiştir. Tanzimat sonrasında yetişen aydın gençlerin, Avrupa’yı daha yakından tanımaları ihtilalin getirdiği fikirleri daha iyi anlayıp özümsemesine sebep oldu. Bu fikirlerin şiddetli bir şekilde savunuculuğunu yapan bu hareket, 1876 yılında Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’nin ilan edilmesinde büyük rol oynamışlardır ve devlet meşruti monarşi rejimine geçmiştir. İhtilalin bu sürece etkisi, II. Meşrutiyet’e giden süreçte bizzat sloganlarda kendini göstermiştir. Fransız İhtilalinin söylemi olan “Özgürlük Eşitlik, Kardeşlik” söylemini aynı şekliyle kullanarak ısrarlı bir biçimde meşruti yönetimin savunuculuğu yayın organlarında yapılmıştır.

Devam Ediyor... Aşağı Kaydırın

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın