Bir tepkimenin hız sabiti nelere bağlıdır?

Bir tepkimenin hız sabiti nelere bağlıdır?

Bir tepkimenin gerçekleşme süresi bazı faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Bu faktörler reaksiyonu olumlu yönde etkileyeceği gibi olumsuz olarak da etkileyebilir. Tepkime hızları yazılırken bir fonksiyondan yararlanılır. Bu fonksiyon ise girenlerin değişimine bağlı olup, k. [X]a.[Y]b şeklindedir. Bu ifadede yer alan ve “k” ile gösterilen hız sabiti olarak adlandırılır. Tepkimenin hızını etkileyen tüm faktörler hız sabitini etkilemektedir. Hız sabiti yalnızca sıcaklık değişimi ile farklılık gösterir. Tepkimenin hızını etkileyen faktörleri ise aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

 

Tepkimeye giren maddelerin türü:

Tepkimelerin genelinde giren maddeler arasında bulunan bağlar koparak yeni bağ çeşitleri oluşmaktadır. Moleküller arasında bulunan bağın kuvveti arttıkça tepkime hızı azalır. Yine aynı şekilde koparılması gereken bağ sayısı arttıkça tepkime hızı azalmış olur. İyon yapılı olan moleküllerin içerisinde bulunduğu tepkimeler en hızlı gerçekleşen tepkimelerdir. Bu tepkime türlerinde ise iyon yükü artırıldığında tepkime hızı artmaktadır.

 

Tepkimeye giren maddelerin derişimleri:

Tepkimelerin gerçekleşme hızı bazı deneysel verilerden faydalanılarak bulunmaktadır. Tepkimenin girenler bölümünde yer alan maddelerin derişimleri değiştirilerek bir bağıntı yazılır ve tepkime hızı ölçülebilir. Burada en önemli nokta ise giren madde miktarının değişimi “k” sabitini etkilememektedir.

 

Sıcaklık:

Sıcaklık artışı ile birlikte tepkime öncesinde taneciklerin birbirine çarpış hızı artar. Bu da tepkimenin aktivasyon enerjisine ulaşmasını sağlayarak tepkime hızını artırır. Endotermik ya da ekzotermik olması sıcaklığın etkisini değiştirmez. Hız sabitini etkileyen tek faktör ise sıcaklık değişimidir.

 

Katalizör:

Bir tepkimenin aktivasyon enerjisinin düşürülmesinde ve tepkime sırasında kullanılan maddeler katalizör olarak adlandırılır. Bu tür maddeler tepkime hızını artırarak daha kolay gerçekleşmesini sağlar. Reaksiyon sırasında görev alan katalizörler kimyasal yapısı değişmeden çıkarlar. Her tepkimeye özel katalizör bulunur ve yapısı bozulmadığından tekrar kullanılabilir. Bu maddeler sayesinde ortamın sıcaklığı artırılmadan tepkime hızı artırılabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.