Dünya’nın Hareketleri Konu Anlatımı 4. Sınıf Fen Bilgisi

Sponsorlu Bağlantılar

DÜNYAMIZ :

DÜNYA’NIN ŞEKLİ :

Çok ama çok eski çağlarda ilk insanlar Dünya’nın yuvarlak olduğunu bilmiyorlardı. Dünya’yı düz bir tepsi ya da öküzün boynuzları üzerinde duran bir nesne olarak düşünüyorlardı.Bazı bilim insanları “Dünya yuvarlak” dese de insanlar buna bir türlü inanmıyor ve “Eğer yuvarlaksa aşağıda kalanlar neden düşmüyorlar?” sorusunu sıkça soruyorlardı. Dünya’nın küreye benzediğini ilk kez Yunan bilgin Pisagor söylemiş, 17.yüzyıllda Galileo bulduğu teleskopla gökyüzünü inceleyerek yuvarlak olduğunu kanıtlamıştır.

Bugün artık Dünya’nın şeklinin alt ve üst kısımlardan basık bir küre şeklinde olduğunu biliyoruz.

Dünya’nın şeklinin küreye benzediğini gösteren bazı olaylar:
• Ay tutulmasında Dünya’nın gölgesi Ay’ın yüzeyine düşer. Dünya’nın Ay üzerine düşen gölgesi yuvarlaktır.
• Uzaktan gelen bir geminin önce dumanını, sonra bacasını ve sonra da geminin tamamını görürüz.
• Dünya’nın her hangi bir yerinden hareket eden uçak hep aynı yöne giderse yine hareket ettiği noktaya gelir.
• Uzaydan çekilen fotoğraflar Dünya’nın şeklinin küreye benzediğinin kesin kanıtıdır.

DÜNYA’NIN KATMANLARI :

Dünya’nın gözlemlenebilir katmanları Hava Küre, Su Küre ve Taş Küre’dir.
Dünya’nın gözlemlenemeyen katmanları Ateş Küre ve Ağır Küre’dir.

Hava Küre (Atmosfer)

Dünya’nın etrafını saran ve Dünya ile birlikte hareket eden gaz katmanına Hava Küre (atmosfer) adı verilir. Dünya’nın en dış katmanıdır. Yaşam için gerekli gazları bulundurur. İçerdiği oksijen ile yaşama olanak tanır.

Güneşten gelen zararlı ışınları tutan ozon tabakası bu katmandadır.

Su Küre

Yerküre üzerinde bulunan okyanuslar, denizler, göller, akarsular, yer altı suları ve atmosferdeki su buharı Su Küre’yi oluşturur. Dünyanın yaklaşık 3/4 ‘ü sularla kaplıdır.Sularla çevrili geniş kara parçalarına kıta denir.

Dünya’da yedi tane kıta vardır: Asya, Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya,

Antarktika.

Kıtalar arasındaki birbirine bağlı büyük su kütlelerine okyanus denir.Dünya’da üç tane okyanus vardır: Büyük Okyanus, Atlas Okyanusu, Hint Okyanusu.

Su küreden buharlaşan su bulutları oluşturur. Atmosferde bulutlar soğuk hava katmanına rastlayınca yağmur, kar ya da doluya dönüşerek yerküreye yağış olarak iner. Sürekli tekrarlanan bu olaya su döngüsü denir.

Taş Küre (Yer Kabuğu) :Yerkürenin en dış katmanıdır. Canlılar yer kabuğu yani taş küre üzerinde yaşar.

Dünyanın yaklaşık 1/4 ‘i karalarla kaplıdır. En ince katmandır. Depremler yer kabuğunu bazı kısımlarının kırılıp yer değiştirmesi sonucu oluşur.

Ateş Küre (Magma) :

Yer kabuğunun hemen altındaki tabakadır ve sıcaklığı çok yüksektir. Ateş kürenin akışkan bir yapısı vardır ve hareketlidir. Tüm kayaçlar erimiş durumdadır. Ateş küreyi oluşturan akışkan ve sıcak erimiş maddeye magma denir. Magma zaman zaman yanardağlardan (volkanlardan) yeryüzüne çıkar. Magmanın yeryüzüne çıkmış haline lav denir.

Ağır Küre (Çekirdek) :

Dünya’nın en iç, en kalın, en ağır ve en sıcak katmanı burasıdır. Yapısında en çok demir ve nikel bulunur.

YER KABUĞU NELERDEN OLUŞUR?

Yer kabuğu kayaçlardan yani taşlardan oluşmuştur. Kayaçlar magmanın yeryüzüne çıkarak soğuması ile oluşur.

Taşlar (kayaçlar) bir ya da birkaç mineralin bir araya gelmesiyle oluşan mineral topluluklarıdır. Bir kayaç tek bir mineralden oluşabileceği gibi birkaç mineralin bir araya gelmesiyle de oluşabilir. Mineraller kayaçlara sertlik, yumuşaklık, renk, parlaklık, matlık gibi özellikler kazandırır.

Minerallerin günlük yaşantımızda kullanımına örnekler:

Ekonomik değeri olan mineral ve taşlara maden denir. Altın, elmas, kömür, demir, bor, krom birer madendir.

TOPRAK NASIL OLUŞUR?

Toprak kayaçların parçalanması sonucu ve bitki, hayvan kalıntılarından oluşmuştur. Kayaçlar ise suyun, rüzgârın, iklim şartlarının ve bitki köklerinin etkisiyle parçalanır.

Suyun Etkisi: Akarsular taşları sürükleyerek birbirine çarpıp parçalanmasına neden olur. Kayaçlardaki çatlaklara giren su donar ve kayaçları parçalar.

Rüzgârın Etkisi: Rüzgârın etkisiyle kayaçlar kopar, parçalanır ve aşınır. Zamanla parçalanan kayalar ufalanarak toprağa dönüşür.

İklim Şartlarını Etkisi(Isı Etkisi): Güneş’in etkisiyle kayaçlar gündüz ısınır ve genleşir. Gece hava soğuyunca büzüşür. Genleşme ve büzüşme kayaçları çatlatır ve ufaltır.

Bitkilerin Kökleri:Kayaçların çatlaklarına giren kökler burada büyüyüp kayaçların parçalanmasına neden olur. Kayaların parçalanması ve toprağın oluşması uzun yıllar alır. Bir avuç toprak binlerce yılda oluşur. Bu nedenle toprak çok değerlidir.

DÜNYANIN HAREKETLERİ :

1. Kendi etrafında döner. Bu dönüşünü 24 saatte tamamlar. Dönüşün sonucunda gece ve gündüz oluşur.24 saatlik zaman dilimi 1 gündür.

2. Güneş’in etrafında döner. Bu süreye 1 yıl denir. Dünya’nın Güneş etrafında bir tam dolanımı 365 gün 6 saat sürer. Bu dönüş sonucunda mevsimler oluşur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir