7. Sınıf Din Kültürü 4. Ünite: İslam Düşüncesinde Yorumlar

Din Kültürü 7. Sınıf 4. Ünite: İslam Düşüncesinde Yorumlar (Mezhepler)

Peygamber Efendimiz hayatta iken Müslümanlar İslam dini hakkında merak ettikleri konuları O’na sordular. Peygamberimiz insanlara İslam’ı en iyi şekilde anlattı. Peygamberimizin vefatından sonra da Müslümanların dini öğrenme ve anlama çalışmaları devam etti. Bu arada İslam coğrafyası genişledi. Müctehidler, İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde, farklı kültürlere mensup yeni Müslümanlara İslam’ı anlatmak, ortaya çıkan yeni sorunlara Kur’an ve sünnet ışığında çözümler bulabilmek amacıyla hüküm çıkarma (ictihad) çalışmalarında bulundular.
İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR

KONUYLA İLGİLİ KAVRAMLAR

İtikad: İnanç, iman esaslarına inanmak

Fıkıh: İslam hukuku bilimi

Mezhep: İslam dinindeki yorum farklılıkları, yol, yöntem

Tasavvuf: İslam dinini Peygamber Efendimizin sünnetine uygun bir şekilde yaşama biçimi

İctihad: İslam alimlerinin Kur’an ve sünnetten yola çıkarak yeni bir hüküm çıkarmaları

Müctehid: Kur’an ve sünnetten yeni bir hüküm çıkaran İslam alimi
1. DİN VE DİN ANLAYIŞI

Din: Allah tarafından vahiy yoluyla ve Peygamberler aracılığıyla gönderilen ilahi kurallar bütünü.

Din anlayışı (mezhep): İslam alimlerinin (müctehidlerin) dini anlama ve yorumlama çalışmaları sonucunda ortaya çıkan kollar

İslam dininin temel kaynakları: Kur’an-ı Kerim ve Peygamber Efendimizin sünneti.

Din ve Din anlayışı (mezhep) arasındaki farklar:
1- Din vahye dayanır, mezhep insanların görüşlerine dayanır.
2- Din evrenseldir, mezhep bölgeseldir
3- Dinin hükümleri değişmez, mezheplerin hükümleri insana ve zamana göre değişebilir
4- Din bir tektir, mezhepler birden fazla olabilir

Mezhepler nasıl ortaya çıktı: Peygamber Efendimiz hayatta iken Müslümanlar İslam dini hakkında merak ettikleri, öğrenmek istedikleri, anlayamadıkları konuları O’na sordular. Birinci ağızdan dini öğrendiler. Peygamberimiz insanlara İslam’ı en iyi şekilde anlattı, öğretti. Peygamberimizin vefatından sonra da Müslümanların dini öğrenme ve anlama çalışmaları devam etti. Bu arada İslam coğrafyası genişledi. Müslüman alimler (müctehidler), İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde, farklı kültürlere mensup yeni Müslümanlara İslam’ı anlatmak, ortaya çıkan yeni sorunlara Kur’an ve sünnet ışığında çözümler bulabilmek amacıyla hüküm çıkarma (ictihad) çalışmalarında bulundular. Sonuçta insanların bilgi birikimlerine, anlayışlarına, yapılarına, kültürlerine hatta yaşadıkları coğrafyalara göre farklı mezhepler ortaya çıktı.
2. DİN ANLAYIŞINDAKİ YORUM FARKLILIKLARININ SEBEPLERİ

1- İnsanın yapısı: Mezheplerin birbirinden farklı olmalarını etkileyen faktörlerin başında insanın yapısı, yani müctehidlerin (mezhep kurucularının) yapısal özellikleri gelir. Bazı insanlar olaylar karşısında duygusal bir yaklaşım sergilerken, bazı insanlar mantıklarını ön plana çıkarırlar. Yine herkesin hayat tecrübeleri, eğitim-öğretim düzeyleri farklılık arz eder. Örneğin; öğretmenimiz sınavda bir atasözünü açıklayan kompozisyon yazdırsa, herkes farklı cümleler, farklı örnekler ile olayı anlatmaya çalışır. Hiç kimsenin görüşü harfiyyen ötekine uymaz. Yaş faktörü de insanların sorunlar karşısında farklı yaklaşımlar, farklı düşünceler sunmasında etkendir. İşte bu durumlar İslam alimlerinin Kur’an ve sünneti yorumlarken (ictihad ederken) farklı görüşler sunmalarına sebep olmuşlardır.

2- Kültürel yapı: Mezheplerin birbirinden farklı olmalarını etkileyen faktörlerden biri de, müctehidlerin farklı toplumlarda ve kültürlerde yetişmiş olmalarıdır. Her toplumun benzer yanları olduğu gibi, örf, adet ve kültür bakımından farklı yönleri de vardır. Müctehidler Kur’an ve sünneti yorumlarken (ictihad ederken) yaşadıkları toplumun özelliklerini, kültürünü, adetlerini, örfünü İslam’ın özüne aykırı olmayacak şekilde ictihadlarına (yorumlarına) yansıtmış olabilirler.

3- Toplumsal değişim: Toplumlar sürekli değişim ve gelişim içindedirler. Örneğin insanoğlu tarım toplumundan sanayi toplumuna, oradan da teknoloji toplumuna geçiş yapmıştır. Bu değişimler insanların düşüncelerini, olaylara bakışını etkilemiştir.Bu sebeple Kur’an ve sünnetin yorumlanması da zaman içinde değişmiştir. Ancak Kur’an’ın hükümleri zamanın değişmesiyle asla değişmez. Kıyamete kadar değişmeden sürecektir. Burada değişen ictihadlardır. Örneğin İmam-ı Azam hazretlerinin yaşadığı devirde hoparlör, televizyon, radyo vb yoktu. Bu cihazların ibadetlerde kullanımı ile ilgili yeni hüküm arayışları, toplumsal değişimin sonucudur.
3. İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUM BİÇİMLERİ

İtikadî Yorumlar (İnançla ilgili yorumlar)

Fıkhî Yorumlar

Tasavvufî Yorumlar
4. DİN ANLAYIŞINDAKİ FARKLILIKLAR NİÇİN ZENGİNLİKTİR

1- Coğrafî koşulları, kültürleri, sosyal yapıları, eğitim düzeyleri, kişilik ve karakter özellikleri farklı olan toplumların hepsinin tek bir mezhebin görüşlerine uyması beklenemez. Bu durum birtakım sıkıntıları ve zorlukları beraberinde getirir. Bu yüzden insanlar kendi kültürlerine, iklimlerine, sosyal yaşantılarına en uygun mezhebin görüşlerini benimsemişlerdir.

2- İslam dünyasında farklı mezheplerin olması, düşünce zenginliğinin gelişmesi bakımından yarar sağlamıştır. Müctehidlerin, mutasavvıfların ve onların talebelerinin Kur’an ve sünnete dayalı farklı görüşler sunmaları, bu görüşlerini ifade eden eserler yazmaları İslam dünyasında geniş, zengin ve özgün bir düşünce dünyası oluşturmuştur. Nitekim bu durum pozitif bilimlerde de aynıdır. Teleskopla tek bir noktada gözlem yapan bilim adamlarının her biri farklı görüşler sunabilmekte, olaya kendi açılarından bakabilmektedir.

3- Müctehidlerin mezhepleri oluştururken yaptıkları çalışmalar farklı ilimlerin doğup gelişmesini sağlamıştır. Çünkü Kur’an ve sünneti doğru anlayıp hükümler çıkarabilmek, müctehidlerin birçok alanda kendilerini geliştirmelerini gerektirmiş, bunun sonucunda tefsir, hadis, fıkıh, kelam, akait, siyer gibi ilim dalları doğup gelişmiştir.

Sponsorlu Bağlantılar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir